Toekomstbestendige gebiedsontwikkeling
Smals ziet een unieke kans rondom de Hamelspoel bij Herpen. De slechte waterkwaliteit van de visvijver Hamelspoel nabij Herpen is al jaren een aandachtspunt voor het Waterschap en de gemeente Oss. Jaarlijks moeten diverse maatregelen worden genomen tegen de vissterfte en blauwalg.
Tegelijk willen we met onze gebiedsontwikkeling invulling geven aan de opgaven van de Hertogswetering (doelstelling Kaderrichtlijn Water), het vliegwiel zijn voor de geplande Ecologische Verbindingszone Herperduin-Keent en een bijdrage leveren aan NatuurNetwerk Nederland.
De Hamelspoel is door de Provincie Noord-Brabant aangewezen als een waterplas met lage ecologische kwaliteit, maar met grote ontwikkelkansen. Terugkerende maatregelen tegen blauwalgen en waterkwaliteit problemen blijken niet voldoende, daarom kiezen we voor een integrale aanpak die het watersysteem structureel versterkt. We maken daarbij gebruik van de kennis en ervaring van partners als Grazelands Rewilding en Eelerwoude voor een duurzame en toekomstbestendige herinrichting.
Zowel de verbreding van de Hertogswetering (Putwielen) als de Hamelspoel zijn ooit ontstaan door zandwinning. Door de Hamelspoel te verbinden met de Putwielen, het bestaande water te vergroten en deels te verdiepen, komt in potentie voldoende zand vrij voor een economisch haalbaar totaalconcept. Door te investeren in natuurontwikkeling ontstaat een robuust en veerkrachtig watersysteem dat beter bestand is tegen droogte én hevige regenval. Deze aanpak sluit aan op het Waterbeheerprogramma 2022–2027 en de doelen van de Kaderrichtlijn Water. Tegelijkertijd willen we een eerste stapsteen zijn voor de realisatie van de natuurverbinding tussen Herperduin en Keent, passend binnen de ambities voor het Natuurnetwerk Brabant en de ecologische verbindingszones.
Het zand kan lokaal worden ingezet voor woningbouw- en infraprojecten, zoals Amsteleind, woningbouw in Ravenstein, de nieuwe spoorbrug, de toekomstige verbreding van de A50 en dijkversterkingen langs de Maas. Korte aanvoerlijnen zorgen daarbij voor lage bouwkosten en minder stikstof- en CO₂-uitstoot.
Met de herinrichting krijgt de Hamelspoel en omgeving een nieuw toekomstperspectief. Door de plas te verdiepen, de oevers natuurlijk in te richten en gefaseerd te verbinden met de Putwielen, verbetert de waterkwaliteit duurzaam en ontstaat ruimte voor een rijkere aquatische natuur. Het gebied wordt aantrekkelijker voor kleinschalige recreatie en krijgt een belangrijke functie voor het waterbeheer.
Dit alles doen wij samen met alle betrokkenen. We zijn een intensief participatietraject gestart waarbij we omwonenden, belangenorganisaties en bevoegd gezag mee laten denken in de planvorming en vervolgstappen.
Uitgangspunten ontgronding
Op basis van de uitgevoerde verkenning verwacht Smals dat het ontgraven en herinrichten van het plangebied circa 10-12 jaar in beslag zal nemen. Het zand wordt laag voor laag gebaggerd in een gecontroleerd proces, waarbij de natuurlijke herinrichting vanaf de start wordt uitgevoerd.
Het materiaal wordt op locatie gewassen en geclassificeerd, en tijdelijk opgeslagen in een depot dat uit het zicht ligt achter een aarden wal. Vanuit dit depot wordt het zand via de N277 naar afnemers in de omgeving getransporteerd. De vormgeving van de ontsluiting wordt in nauw overleg met gemeente en provincie vastgesteld, zodat verkeersveiligheid is gewaarborgd.
Smals streeft ernaar een elektrisch aangedreven klasseerinrichting en zandzuiger in te zetten, waarmee het werk geluidarm en emissieloos kan plaatsvinden.
